Grzyby lecznicze a insulinooporność – czy nauka potwierdza ich potencjał?

Insulinooporność jest jednym z najczęściej diagnozowanych zaburzeń metabolicznych XXI wieku. Szacuje się, że dotyczy milionów osób na całym świecie i zwiększa ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2, stłuszczenia wątroby, chorób sercowo-naczyniowych czy zespółu metaboliczno-jajnikowego (PMOS- dawniej PCOS) Nic więc dziwnego, że naukowcy intensywnie poszukują naturalnych substancji, które mogłyby wspierać leczenie tego zaburzenia.

Jednym z kierunków badań są grzyby lecznicze. W 2025 roku ukazał się obszerny artykuł przeglądowy, w którym autorzy podsumowali dotychczasowe badania dotyczące wpływu grzybów leczniczych na insulinooporność. Wnioski są bardzo interesujące.

Insulinooporność to nie tylko wysoki poziom cukru

Przez wiele lat insulinooporność kojarzona była głównie z zaburzeniami gospodarki glukozowej. Dziś wiemy, że problem jest znacznie bardziej złożony.

W jej rozwoju uczestniczą między innymi:

• przewlekły stan zapalny,
• stres oksydacyjny,
• zaburzenia funkcjonowania mitochondriów,
• nieprawidłowy skład mikrobioty jelitowej,
• nadmierne odkładanie tkanki tłuszczowej,
• zaburzenia wydzielania adipokin.

To właśnie dlatego skuteczna terapia powinna obejmować nie tylko dietę i aktywność fizyczną, ale również działania zmniejszające stan zapalny i poprawiające funkcjonowanie całego organizmu.

Dlaczego właśnie grzyby lecznicze?

Grzyby od setek lat wykorzystywane są w medycynie Dalekiego Wschodu. Dopiero jednak w ostatnich latach zaczęto dokładnie badać ich skład oraz mechanizmy działania.

Największe zainteresowanie naukowców wzbudzają obecne w nich:

• β-glukany,
• polisacharydy,
• triterpeny,
• polifenole,
• ergotioneina,
• sterole,
• peptydy bioaktywne.

To właśnie te związki odpowiadają za większość obserwowanych efektów biologicznych.

Jak mogą wpływać na insulinooporność?

1. Zmniejszanie stanu zapalnego

Przewlekły stan zapalny jest jednym z głównych mechanizmów prowadzących do insulinooporności.

Badania pokazują, że związki obecne w grzybach mogą ograniczać produkcję cytokin prozapalnych, takich jak:

• TNF-α,
• IL-6,
• IL-1β.

Mniejszy stan zapalny oznacza lepsze funkcjonowanie receptorów insulinowych.

2. Ograniczanie stresu oksydacyjnego

Nadmiar wolnych rodników uszkadza komórki oraz pogarsza odpowiedź organizmu na insulinę.

Substancje obecne w grzybach zwiększają aktywność enzymów antyoksydacyjnych, takich jak:

• dysmutaza ponadtlenkowa (SOD),
• katalaza,
• peroksydaza glutationowa.

Dzięki temu komórki są lepiej chronione przed uszkodzeniami.

3. Poprawa wrażliwości na insulinę

To jeden z najciekawszych mechanizmów.

Niektóre związki aktywują szlak AMPK, nazywany często “metabolicznym przełącznikiem”.

Aktywacja AMPK:

• zwiększa wychwyt glukozy przez mięśnie,
• poprawia wykorzystanie glukozy,
• zmniejsza produkcję glukozy w wątrobie,
• wspiera spalanie kwasów tłuszczowych.

Mechanizm ten przypomina częściowo działanie aktywności fizycznej.

4. Wpływ na mikrobiotę jelitową

Coraz więcej badań wskazuje, że mikrobiota jelitowa odgrywa ogromną rolę w rozwoju insulinooporności.

β-glukany obecne w grzybach działają jak prebiotyk.

Mogą:

• zwiększać liczbę korzystnych bakterii,
• poprawiać szczelność bariery jelitowej,
• ograniczać endotoksemię,
• zmniejszać stan zapalny.

5. Poprawa metabolizmu lipidów

W wielu badaniach obserwowano:

• obniżenie cholesterolu LDL,
• spadek stężenia trójglicerydów,
• poprawę profilu lipidowego.
• To szczególnie ważne, ponieważ insulinooporność bardzo często współwystępuje z dyslipidemią.

Które grzyby są najlepiej przebadane?

Reishi (Ganoderma lucidum)

Jeden z najlepiej poznanych grzybów leczniczych.

Badania wskazują na jego:

• działanie przeciwzapalne,
• działanie antyoksydacyjne,
• wpływ na metabolizm glukozy,
• poprawę funkcji wątroby.

Maitake (Grifola frondosa)

Zawiera charakterystyczne frakcje polisacharydowe.

Badania sugerują, że może:

• poprawiać wrażliwość na insulinę,
• wspierać metabolizm glukozy,
• obniżać poziom cukru.

Shiitake (Lentinula edodes)

Najbardziej znany jako grzyb kulinarny.

Oprócz walorów smakowych zawiera związki wspierające:

• metabolizm lipidów,
• odporność,
• redukcję stresu oksydacyjnego.

Soplówka jeżowata (Hericium erinaceus)

 

Najczęściej kojarzona z układem nerwowym.

Jednak badania sugerują również jej wpływ na:

• mikrobiotę,
• metabolizm glukozy,
• redukcję stanu zapalnego.

Dobrej jakości soplówkę można kupić na stronie myq.pl z kodem med-diet24 zniżka (współpraca reklamowa)

Boczniak ostrygowaty (Pleurotus ostreatus)

Jest jednym z najlepiej przebadanych grzybów spożywczych.

W badaniach obserwowano:

• poprawę gospodarki lipidowej,
• obniżenie glukozy,
• korzystny wpływ na stan zapalny.

Co mówią badania?

Tutaj warto zachować ostrożność.

Autorzy publikacji podkreślają, że najwięcej danych pochodzi z badań laboratoryjnych oraz badań na zwierzętach. Coraz częściej pojawiają się badania z udziałem ludzi, jednak są one zwykle niewielkie i różnią się zastosowanymi preparatami oraz dawkami.

Oznacza to, że choć wyniki są obiecujące, nadal potrzebujemy większych, dobrze zaprojektowanych badań klinicznych, aby jednoznacznie określić skuteczność poszczególnych gatunków i optymalne dawkowanie.

Czy warto stosować grzyby lecznicze?

Moim zdaniem mogą być cennym elementem kompleksowego wsparcia metabolicznego, zwłaszcza u osób z insulinoopornością, zespołem metaboliczno – jajnikowym. Nie należy jednak traktować ich jako “cudownego leku”.