Na rynku polskim pojawiały się kawy oraz inne napoje z dodatkiem jednego lub większej liczby grzybów. Do najczęściej wykorzystywanych w produkcji gatunków należą: Ganoderma lucidum, Inonotus obliquus, Cordyceps sinensis, Hericum erinaceus. Zainteresowanie tego typu produktami jest częścią większego trendu związanego z tzw. żywnością funkcjonalną, czyli produktami, które poza podstawową wartością odżywczą mogą dostarczać również biologicznie aktywnych składników. Grzyby adaptogenne to naturalne ekstrakty z grzybów wykorzystywanych w medycynie chińskiej i ajurwedyjskiej i w zależności od rodzaju mogą dawać odmienne efekty działania. Warto jednak zaznaczyć, że wiele właściwości przypisywanych grzybom leczniczym pochodzi z badań laboratoryjnych lub badań na zwierzętach, dlatego nie wszystkie można jeszcze bezpośrednio przełożyć na efekt kliniczny u człowieka. Mimo to grzyby funkcjonalne są bardzo interesującym przedmiotem badań. Ich owocniki i grzybnia zawierają szereg związków biologicznie aktywnych, między innymi polisacharydy, beta-glukany, triterpeny, związki fenolowe, sterole, nukleotydy i inne metabolity wtórne. To właśnie ich obecność sprawia, że poszczególne gatunki są analizowane pod kątem potencjalnego wpływu między innymi na układ odpornościowy, procesy zapalne, metabolizm czy funkcjonowanie układu nerwowego.
Przyjrzyjmy się zatem bliżej powyżej wymienionym grzybom.
- Ganoderma lucidum– znanych jest ponad 2000 odmian reishi, z czego jedynie 6 (czerwona, czarna, niebieska, biała, żółta, purpurowa) zostały zbadane. Najczęściej stosowane w przemyśle są czerwone i czarne reishi ze względu na najsilniejszą aktywność prozdrowotną. Głównymi, bioaktywnymi związkami są triterpeny, polisacharydy, nukleotydy, kwasy tłuszczowe, glikoproteiny, sterole, steroidy, białka, mikroelementy, witaminy z grupy B (B1, B2, B6) oraz inozytol. Zgodnie z najnowszymi doniesieniami oraz badaniami zarówno polisacharydy, jak i triterpeny mają działanie antynowotworowe. Niedawne badania udowodniły również zdolność ekstraktów z reshi do obniżenia stężenia glukozy we krwi. Badania wykazały, że wodny ekstrakt z grzybków redukował znacząco stężenie glukozy we krwi oraz obniżał poziom insuliny. Oprócz tego mają działanie przeciwwirusowe, przeciwbakteryjnie i przeciwgrzybicze, dlatego ich stosowanie może mieć korzystny wpływ w zwalczaniu wirusa grypy oraz przy infekcjach górnych dróg oddechowych.
- Nonotus obliquus (chaga)– wśród składników chaga wymienia się: związki steroidowe, węglowodany, nienasycone kwasy tłuszczowe, fosfolipidy, glukolipidy, witaminę K, ubichinon, azuleny, związki fenolowe, w tym flawonoidy i irydoidy, analogi hispidyny, melaniny. Chaga wspiera pracę układu nerwowego i krwionośnego oraz silnie wpływa na układ immunologiczny. Grzyb ten jest powszechnie stosowany w celu wzmocnienia kondycji zdrowotnej organizmu i zwiększenia wydolności fizycznej.
- Cordyceps sinensis– jest kolejnym gatunkiem wykorzystywanym tradycyjnie w medycynie azjatyckiej. Związki aktywne tego surowca to m.in.: kordycepina, kwas kordycepinowy, polisacharydy, nukleotydy, sterole, arginina, kwas glutaminowy, tyrozyna, tryptofan, nasycone i nienasycone kwasy tłuszczowe. Tradycyjne zastosowanie C. sinensis obejmuje: wspomaganie wydolności fizycznej, funkcji wątroby, nerek i płuc, terapię chorób serca, astmy, choroby obturacyjnej płuc, wspomaganie funkcji seksualnych i płodności.
- Hericum erinaceus (soplówka jeżowata)– w ostatnich latach zrobiła prawdziwą karierę. Szczególnie zainteresowane są nią osoby poszukujące naturalnych sposobów wspierania koncentracji, pamięci i funkcjonowania układu nerwowego. Wśród właściwości zdrowotnych tego grzyba wymienia się aktywność: przeciwnowotworową, hipolipemizującą, przeciwhipertensyjną, protekcyjną wobec chorób neurologicznych. Ekstrakty i frakcje wyodrębnione z owocników i grzybni mają korzystne działanie antymikrobowe, immunomodulujące, przeciwzapalne. Działają pozytywnie również na metabolizm tłuszczu, jak również poprawiają funkcje poznawcze oraz spowalniają starzenie się skóry.
Na co zwrócić uwagę podczas zakupu kawy z grzybami?
Jeżeli chcemy wypróbować tego typu produkt, warto dokładnie przeczytać etykietę. Po pierwsze, sprawdźmy, jaki konkretnie gatunek grzyba został zastosowany. Po drugie, zwróćmy uwagę na to, czy producent podaje ilość grzyba lub ekstraktu przypadającą na porcję. W przypadku ekstraktów wartościowa może być również informacja dotycząca standaryzacji, czyli określenia zawartości wybranych składników aktywnych. Warto też spojrzeć na cały skład produktu. Kawa z grzybami może zawierać również cukier, syropy, aromaty, mleko w proszku czy inne dodatki. Dobrej jakości grzyby można kupić na stronie MYQO [kliknij, żeby przejść do strony]
z kodem med-dieta24 zniżka na produkty w ramach współpracy reklamowej.
Czy grzyby funkcjonalne są dla każdego?
Mimo że mamy do czynienia z produktami naturalnymi, nie oznacza to, że są one całkowicie pozbawione przeciwwskazań lub możliwych interakcji. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby przyjmujące leki, zwłaszcza preparaty wpływające na krzepnięcie krwi, ciśnienie tętnicze czy gospodarkę glukozową. Ostrożność jest wskazana również przed planowanymi zabiegami chirurgicznymi. W przypadku ciąży, karmienia piersią, chorób przewlekłych czy przyjmowania kilku leków jednocześnie stosowanie skoncentrowanych ekstraktów grzybowych warto skonsultować z lekarzem lub farmaceutą. Nie należy również zakładać, że skoro jeden gatunek grzyba jest dobrze tolerowany, to wszystkie pozostałe będą działały w ten sam sposób. Każdy z nich ma inny profil składników biologicznie aktywnych.
Przemyślenia prostu z gabinetu dietetyka
Podsumowując, kawa z dodatkiem grzybów wydają się ciekawą formą spożycia tych produktów. I co najważniejsze niezależnie od wyboru, każdy z tych grzybów ma świetne właściwości i stanowi dobrą profilaktykę zdrowotną. Ekstrakty grzybów leczniczych nie zmieniają mocno smaku kawy (jest to subtelna zmiana) wiem, ponieważ od kilku miesięcy dodaję sproszkowane grzyby do mojej porannej kawy. I chyba właśnie ta prostota jest dla mnie największą zaletą takiego rozwiązania. Nie musimy traktować grzybów jako kolejnego „cudownego” suplementu. Możemy po prostu potraktować je jako interesujący składnik, który urozmaica codzienny napój i jednocześnie dostarcza dodatkowych związków biologicznie aktywnych. Czy więc kawa z grzybami jest lepsza od zwykłej kawy? Niekoniecznie. Czy może być ciekawą alternatywą? Zdecydowanie tak. Najważniejsze, aby wybierać produkty dobrej jakości, zwracać uwagę na ich skład i pamiętać, że nawet najbardziej interesujący składnik nie zastąpi podstaw zdrowego stylu życia.
Justyna
Po przeczytaniu artykułu sprawdź nasze inne wpisy: